Januariegeite

Liewe Persoon

‘n Gebraaide hoender vlieg niemand in die mond nie – veral nie so vroeg in die jaar nie. Elke jaar is dit dieselfde ding: Januarie dwing jou op jou knieë; bakhand vir genade én uitkoms.

En nou praat ek nie net van die geit dat Januarie soos ‘n slak oor skuurpapier loop nie (dit voel mos altoos asof dié maand ‘n volle 97 dae lank is).  Ek praat van gebuk gaan onder erge Desembervakansie-blues. Van payday wat ‘n ewigheid ver voel. Van kinders wie se nuwe skoolskoene reeds druk en skaaf. Van mammies wat stoei met die oortrek van (hardnekkige) handboeke. Van pappies met gout en hemelhoë kredietkaartskuld (dankie Kersvader). Van sweet in die skroeiende son. Van lippe teen die klippe…

Miskien is dit omdat die meeste van ons in hart en niere werkermiere is. En face it, iemand moet die werk doen. In ons huis is Pilletjie lankal terug agter die toonbank, want Januariegeite verg soms ‘n stropie of iets sterkers. Die Juffrou is met haar kroos herenig en die uwe het reeds twee strategiese beplanningsessies én ‘n handvol vergaderings bygewoon. Selfs Steve, ons pekingese hondjie, moes regstaan vir ‘n goeie begin-van-die-jaar purgasie – veral so na Krismis se groot eet . Hy is natuurlik – nes ons ook maar is, in sy wese gekrenk, want skaapboud is baie lekkerder as hondepille sonder gravy.

Anyway. 

Hoe lekkerder Desember was, hoe erger is jou Januariegeit-toeval. Dit werk amper dieselfde as eksamen skryf op hoërskool: hoe lekkerder jy aan ‘n Skeinat vraestel skryf, hoe groter is jou kans op ‘n ronde rooi nul en hoe slegter jy skryf, hoe groter is die vooruitsig op ‘n goue ster. Strange but true, en ja, ek praat uit bittere ondervinding.

Januarie is, myns insiens, net soos Skeinat.

As dinge ‘te’ vlot verloop, kan jy maar weet die wasmasjien (yskas, tuimeldroër, skottelgoedwasser) is op die punt om te ontplof. Net so kan jy maar weet dat die kat gaan kleintjies kry, dat Pietman sy nuwe skoolbaadjie op die rugbyveld gaan vergeet en dat jou staatmaker swart langbroek se knoop gaan skiet.

Miskien moet die jaar tog eers in Februarie begin, want as Januarie ‘n maatstaf moet wees van die res van die jaar is ons almal in die sop. Aan die einde van Januarie word die balans weer herstel: ouers is terug by die werk, kinders is terug op die skoolbanke en, vir eers word die blikke Bully Beef agter in die koskas gebêre. In Februarie eet ons weer (baie versigtig) rooiworsies en knak ons ‘n biertjie om die braaivleisvuur.

En ons smile, want die nuwe jaar is goed vir ons.

Mag jy sterk staan in 2019 en heelhuids van jou Januariegeite herstel!

tired-and-gaining-weight

 

Advertisements

Die lesse langs die pad…

Liewe Persoon,

Wanneer laas het jy slapies getel? En nee, ek bedoel nie die slapies tot ‘n Vrydagmiddag nie! Dit is nog 30 slapies dan is dit ek, Mamma, die Juffrou en die waters van die koue benquela seestroom… Ek moet bieg: ek sien so uit na dié blaaskans dat ek sommer dadelik die kooi wil bekruip en my slape slaap.

Ek kan nie onthou wanneer laas ek slapies getel het nie. Die laaste twee jaar was brutal, om die minste te sê. Amper soos om deur nat teer te ry… jy is al vergange deur die teer, maar jou aangepakte bande veroorsaak dat jy elke tien kilometer stop om te kyk of jy nie straks ‘n pap wiel het nie. Onthou jy toe Pa ons BMX-fietse se inner tubes met permanent tubes vervang het? Jy kon soos die Swartkat van ouds onverstoord deur die duwweltjies ploeg, maar jy was kisboude getrap. Nou só was 2017 en 2018 vir die Willemse-vroue: ons het aanhou beweeg, maar die rit self was soms challenging.

Hulle sê mos altoos; “…life is a journey, enjoy the ride!”

Ons buurman in Virginia – Oom Chris Kavanagh, het ‘n ding raak gesê toe hy eendag vertel dat derdeklas-ry beter is as eersteklas-loop. Ek dink ek verstaan dit nou eers regtig. Ja, dit is dalk beter om agter in ‘n Bentley te grens as voor op ‘n fiets se handle bars, maar die lewe is nie altyd net maanskyn en rose nie.  Dit is nie altyd vakansies in Ballito en losie rugby op Nuweland nie. Maandae is selde toegedraai in bevordering, net soos nederigheid nie aldag in ‘n paar Jimmy Choo stilettos aangestap kom nie.

Geluk is nie ‘n troupand nie. Fopspene en teething rings waarborg nie happy endings nie.  Die regte adres (die een aan die regte kan van die spoorlyn) en duur Duitse motors is niks anders as doodgewone loopgrawe nie, want niks kan jou teen die lesse van die lewe verskans nie.

As die lewe jou ‘n les leer, dan betaal almal van ons dieselfde skoolgeld. En dan is dit meestal ‘n eersteklas-loop. Met jou voete plat op die warm aarde, jou oë toe en jou hande bakhand. Jy wéét – met ‘n amperse kinnerlike geloof – dat jy nooit versaak sal word nie, maar dat die bitter, die seer en die teleurstelling nie vir altyd sal aanhou nie. Maar in the moment wil jy gryp na geld en goed. Na titels en geleerdheid. Na aanvaarding. Na ‘n quick fix.

Veral hierdie tyd van die jaar. Soos die uurglas leegloop, so is baie van ons se nerwe dun geskaaf. Ons is moeg. Die blink geskenkpapier en flikkerende liggies laat ons stywer aan ons beursies en ons sanity klou. Ons loop die pad…

Maar ek moet ook erken: padlangs het ek vanjaar geleer van selfstandig wees, van hoop wat nooit beskaam nie, van aanhou en uithou, van resilience. Ja, die laaste twee jaar het ons met rukke en stote die les van eenvoud geleer. Liefde is regtig-egtig genoeg.

En as die les geleer is, dan kyk jy terug en word jy gevul met ‘n gees van dankbaarheid. ‘n Gees van omgee en verstaan. Van aanvaar en bewaar. En jou waarlik, dan begin jy slapies tel, want goedheid en guns lê altoos om die draai en wag.

People-Woman-Legs-Barefoot-on-Dusty-Road-at-Sunrise-Medium

 

 

Los geskud

Liewe Persoon

Dit het alles begin toe ek gister oggend baie onseremonieel uit die bed geval het. Letterlik. Hoe dit presies gebeur het, is nie ter sake nie – want niks wat ek ter versagtende omstandighede kan voorhou sal my disposisie kan verduidelik nie, maar een ding weet ek: ek het meer as net my wind los geskud.

Teen die tyd dat ek die grond gesig eerste tref, het ek reeds geweet dat dié val vir ten minste ‘n dag se hinkepink verantwoordelik gaan wees. Face it. Op die rand van 40 voel só ‘n gatslag veel erger as op 20! En daar het ek dit toe: ‘n bloukol op my voorkop en ‘n kramp in my rug. Maar die grootste suffering was die los skud van die woelinge in my hart.

Ja, ek weet ek is soms  (lees: altyd) dramaties, maar daar waar ek op die grond gelê het, neus teen die mat het ek sommer aan die tjank geraak. Ek het ordentelik gehuil oor alles en nog wat – oor 7de Laan se volksvreemde storielyn, die petrolprys, die verskuilde kleur-en-geurmiddels in Oros en die feit dat ons alweer ‘n nuwe minister van finansies het. En ja. Net daar laat ek die golwe van selfbejammering oor my breek. En soos ‘n Ingrid Jonker van ouds, het ek net dieper en dieper die (oordrewe)  see van emosies ingevaar. Willens en wetens…

Ek mis my baster-brak Biebie, ek besef ek sal nooit weer sien hoe Allan Donald vir Mike Atherton sledge nie, as diabeet kan ek nie meer onthou hoe fudge proe nie en, ek weet dat my voorliefde vir skreeugeel plastiek eendjies in sommige kringe as  kômmen gesien word. Ek huil oor ek die woorde van Baby Shark ken en dat ek nooit genoeg boekrakke sal hê nie.

Die trane spat oor oorle’ Pik en die einde van ‘n era. Oor jongmense wat kwaad rondloop, oumense sonder knie-komberse en, kinders sonder kos. Dit is ‘n gegrens vir die beker oor rondloper katte en die waarde van die Rand. Oorvol tronke. Leë kerke. Bacchus en sy cronies. Zuma en die Guptas. Dagga in skole.

Pappie.

Teen dié tyd was ek uitgehuil (met ‘n kopseer wat op die Richterskaal gemeet kon word), en het ek tot die besef gekom dat los skud nie altyd ‘n slegte ding is nie. Die woelinge is vir eers weer stil…

uit die bed

 

Windverwaaid

Liewe Persoon,

Hier waai ‘n wind buite wat dreig om my van my sinne te beroof! So ‘n warm en rukkerige affêre: presies genoeg om die nukkerigheid behoorlik in my los te maak.  Praat van befoeterd! Dié wind sal jou wraggies na goedkoop drank dryf. My hele gevoeltenis is al windverwaaid!

Jare terug, toe ons nog in Virginia gebly het (en Pa en Ma nog vir my gesorg het), was die Augustus-winder berug. Dit was stofstorms soos jy nie kan imagine nie. Met so ‘n storm sou die straatligte sommer al vroeg aangesit word (vandag brand dit mos anyway die hele dag) en die skoolbus sou jou voor jou huis aflaai. Meneer Wimpie het altyd gesê dat ‘n nies tydens so ‘n storm, ‘n hele grondherskuiwing tot gevolg sou hê. Destyds kon jy letterlik die sandkorrels tussen jou tande voel. Die gordyne het ook sommer almal dieselfde sandkleur geword en is dit net met groot versugting vir Dominee oopgemaak. En dit is nie ‘n grap nie. As daai stofwolk jou oorval klap jou longe net daar saam en al wat help is ‘n skotteltjie kookwater met Vicks (lees: jy, kop-onderstebo onder ‘n handoek besig om die Vicks-wallems in te…uhm… snuif).

As dit dan boonop nog reën ook tydens so ‘n stofstorm, dan klits die modderdruppels jou behoorlik. ‘n Sambreel help nie. Weghardloop ook nie. Jy moet vasstaan en uithou… en jou lucky stars bedank as dit net ‘n ligte buitjie was. Toe was my grootste prioriteit om in een stuk by die huis aan te kom (met my wilde verbeelding was ek altyd bang dat die skoolbus in ‘n wind-funnel vasgevang sou word en dat ons een-vir-een tot in die nabye dorpe geslinger sou word. Ek in Henneman, die Juffrou in Riebeeckstad…

Nou, jare later, is my grootste prioriteit om wind-se-kind te probeer flous en my deconstructive pixie-kapsel te probeer red. Jy sal nie glo hoeveel werk dit verg om so ‘n deurmekaar haarstyl deurmekaar te kry nie! Dis wax, leave-in sproei, haarsprei en per geleentheid ‘n bobby pin.

Maar om terug te kom by my windverwaaide siel.  As die wind so waai, dan draai my verlange ver. My bui sidestep Vriendelik en voel dadelik tuis by Issigrimmig. Dis maar goed ek is nie die bakleierige soort nie, want dié wind laat appels swaai half na ‘n lekkerte lyk. ‘n Manier om van die ongurigheid ontslae te raak, jy sien.

Dit is ‘n bose kringloop.

Hoe meer die wind om die hoeke huil en kwaai aan die vensters ruk, hoe meer kry ek myself jammer. Arme ek. Hartseer, nostalgies en befoeterd all in one.  Dit is moeilik, man!

Veral nie as die wind nie wil gaan lê nie.

wind.jpg

 

 

Aanstellerigheid

Liewe Persoon,

Ek kan baie dinge handle, maar aanstellerigheid is die een ding wat my hare laat rys. My bloed laat kook. My skoon skeel laat kyk.

Hier waar ek nou sit wil ek sommer my vuiste bal en my voete stamp. Jy moet my maar vergewe, maar ek moet dié klippie uit my skoen kry en gou ook. Ons almal kom die wêreld in op dieselfde manier: kaalbas, skreeuend en met ‘n gesnak na asem. Eers kruip ons, dan waggel ons en uiteindelik slaag ons daarin om sonder hulp – óf toesig, die plek op horings te neem. Op die eerste dag van skool klou ons aan ma se rokspand, en op ons 40 days  in matriek besnotter ons mekaar – en belowe om elke maand te skryf.

Dan raak ons doenig met die lewe. Ons begin worry oor ‘n trouring, ‘n huisverband en wrintie-waar ook oor karavane of tyddeel in Margate. Soos ek sê: ONS ALMAL GAAN DEUR PRESIES DIESELFDE – of jy nou in die bo-dorp of langs die treinspoor bly.

Maar ‘n  aanstellerige Ansie sal dié universele waarheid natuurlik ten sterkste ontken. Nee. Sy en haar (model) gesin hou in die Kaapse wynland vakansie. In die winter verkies hulle die wildtuin terwyl sy en manlief ook graag elke jaar ‘n draai by Alpe d’Huez in Frankryk maak. Die feit dat manlief ‘n password op sy slimfoon het, sy ‘n staande afspraak by ‘n holistiese welstandsterapeut (want ‘n gewone sielkundige sal nooit deug) het, en boetie slegs ‘n reserwe vir die onder 14 C-span is. Good life problems, sou my vriendin Keleabetswe sê.  En ja, elke huis het sy kruis, maar aanstellerige Ansie moet altyd beter en blinker – selfs in tye van skade en skande.

Daar is ‘n verskil tussen aanstellerigheid en spog (alhoewel die meeste aanstellerige mense ook graag spog). Spog is vir my amper soos goeie nuus op steroids. Jy kan met rede spog as jy jou klas se toppresteerder is. As jy jou doelgewig bereik het. As jy vir die eerste keer ‘n souflé gemaak het wat nie ingslaan het nie.

Dit is oomblikke van vreugde.

Daar gaan egter ‘n tyd kom wanneer hierdie prestasies se spogwaarde afneem en jy – soos die res van die mensdom – na nuwe oomblikke van ekstase moet soek. Dit is nie die geval met aanstellerigheid nie.

Aanstellerigheid is niks anders as voortslepende fake-geit nie. Wanneer niks meer vir jou wow is nie. Dit is ‘n ewige gejaag na meer. Na groter en beter. En natuurlik gaan hierdie strewe gepaard met ‘n klankbaan wat 24/7 gespeel word. Skielik is ‘n nuwe motor of ‘n huis net nog alledaagse regmerkies op ‘n moet-hê-lys. ‘n Verloofring is nie meer ‘n belofte van ‘n toekoms saam nie, maar eerder ‘n bate met ‘n (karaat) waardasie by die versekering. Ek-het-die-beste-van-alles-houding word ‘n leefstyl. Hoe sê daardie advertensie nou weer? O-ja: you’re worth it!

Dit alles laat my dink aan ‘n grappie wat ek onlangs gehoor het. ‘n Klomp skaapboere het saam om die vuur sit en kuier. Dit was  – soos dit maar laataand om ‘n braaivleisvuur gaan, ‘n gespog vir die beker. Die een boer se merino-ram was die wenner van die landbouskou. Die ander boer se kudde het A-gradering wol gelewer. Dis toe dat die derde boer breëbors vertel dat sy skape – behalwe vir goeie prestasies op die landbouskou en kwaliteit wol, boonop nog ongelooflik slim is ook. Reken, sê hy. Sy trop skape vrek nie net in die veld soos gewone skape nie, nee. Hulle loop ses dae agter ‘n slang aan net sodat slang-se-kind hulle kan doodpik.

Sien wat ek bedoel?

aanstellerigheid

Skree!

Liewe Persoon

Nee! Ek kan net nie wen nie! Vandag is (weer) een van daardie dae wat rooi lipstiffie, nuwe skoene, Belgiese sjokolade én Allan Donald nie ‘n verskil kan maak nie.  Trues bob!  Alles is ‘te’: te klein, te stowwerig, te warm, te min, te kwaai, te veel, te duur en ja, te befoeterd.

Ek weet jy het ook al sulke dae gehad. Dae wat jou lus vir skree op die grond sleep…

Dae wat loop soos ‘n Valuim-verslaafde slak oor skuurpapier. Dae wanneer dit voel asof jy kaalvoet deur ‘n morg erdwurms moet wroeg. Of nog erger: dae so droog soos ‘n Huisgenoot Wenresepte-sponskoek sonder botterversiersel.

Dit het al vanoggend begin toe ek net mooi niks kon kry om aan te trek nie. Ek was skaars by die werk toe mors ek koffie op my (spier)wit hemp. Instede van ‘n personeelkaart wat moet lees: ‘personnel’ word ek toe sommer ge-issue met ‘n kaart wat lees ‘pensioner’. Die fout is dadelik aangemeld, en vir al my moeite is ek vergoed met nog ‘n pensionariskaart. Teen die tyd wat die kaart reg gelees het, was my hare – van pure frustrasie, al papnat gesweet en nou lyk die foto op my personeelkaart asof ek ‘n langafstandatleet is.

Dis snaaks hoe sulke dingetjies sommer gou in grootse grille verander. Ek probeer dit nie eens meer wegsteek nie: op dae soos hierdie kry ek myself baie jammer. Ek wil – my lompheid in ag genome, sommer op die kantoor se dak klim en vir hoor en sien skree: LOS MY UIT! Dit terwyl ek eintlik net ‘n drukkie soek. En miskien ‘n blokkie fudge… Maar hoe gemaak? Ek kan nie net my kollegas gryp en (be)druk nie… dit sal ‘n lelike ding afgee.

So nou skryf ek maar vir jou, want ek weet jy sal verstaan. Môre hou die Augustus-winde op en bloeisels begroet ons van alle kante. Ek staan dalk met ‘n huppel in my stap op en gryp na my geel-frokkie – wat straks nog pas na die winter, en met ‘n lied in my hart. Ek besluit dalk om tog agt glase water te drink en my koffie sonder drie (opgehoopte) teelepels suiker te sluk.

As die winde egter nie ophou waai nie, en daardie geel-frokkie beklemmend om my middellyf klou, dan kan ons dalk ‘n herhaling van vandag op hande hê. Wie sou kon sê, want dis hier te lank en daar te kort, en my stem is hees geskree.

Te veel

 

 

 

 

 

Verknog(ter)

Liewe Persoon,

So besluit ek om ‘n daadwerklike poging aan te wend om ligter te leef (lees: my huis lyk soos ‘n museum: alles blyk op uitstalling te wees). Die eerste stap was natuurlik om ‘n vertrek in die huis te kies en te begin gooi: weggooi, rondgooi, uitgooi en ook toe amperse (tou)opgooi … Jy sien dié aksie om ligter te leef is ‘n baie swaar taak. Vir my, ‘n haas onmoontlike taak.

Jy weet reeds dat ek ‘n propperse klotterklaas is, maar wat jy dalk nog nie weet nie (maar vir jare al vermoed) is dat ek ook ‘n verknogter is. En ja, ek weet daar bestaan nie so ‘n woord nie. Maar daar moet. Ek is verknog aan amper alles behalwe ‘n leë toiletrol en botterbone. So, dan is ek mos ‘n verknogter; iets soos ‘n versamelaar op steroids.

In ‘n poging om my aan te help, laat weet Ma dat ek dalk met my (kostuum)juwele moet begin. Ek het mos ‘n manie oor blink klippies en bonkige houtkrale, soveel so dat dit regdeur my huis hang.  Trues bob. Daar hangs selfs ‘n string krale in my kombuis.  Maar dit daar gelaat. Met groot moeite dra ek elke hangertjie en string krale kamer toe, om met die groot wegmaak aksie te begin. En net daar, op die kooi, tref ‘n verskriklike hartseer my. Ek sê jou, ek grens vir die beker. Hoekom?

Jy sien, al is die klatergoud al besig om plek-plek sy nerwe te wys, is elke liewe stringetjie – selfs die een met die seeskulp van ons gesinsvakansie in graad 5 (!) vir my ‘n hartsbesitting. Hoe op dees aarde kan ek nou daarvan ontslae wil raak? Ek bel vir Ma. Sy reken ek moet sterk wees en my besluit grond op hoe gereeld ek dié (twyfelagtige) stringetjies dra. Dit klink na ‘n plan.

Maar nee.

Ek is seker Ma verstaan nie.

Ek los vir eers die stringetjies en die trane. Ek is letterlik omring deur juwele, en kan net ver genoeg strek om my nuwe tydskrif raak te vat. En asof die heelal my ‘n stootjie in die regte rigting wil gee, sien ek ‘n artikel waar Nataniël vertel van lig-leef. Wow! En raai bietjie wat sê hy? Hy reken as mens so ver kan kom om van hartsgoed ontslae te raak, moet jy altyd in ag neem dat ander mense (lees: ontvangers) genoeg moeilikheid en trauma van hulle eie het en NIE noodwendig joune by jou wil oorneem nie.  Ek bel dadelik vir Ma met die goeie nuus.

Sy is nie beindruk nie.

Jy sien. Die eens silver hangertjie met die uil is die laaste stukkie blink wat Pa vir my uitgekies het. Die riempie met die klippie-kruis het ons nog by die Bloemfontein-skou gekoop. Die string wit krale was oorle’ Ouma Jannie sin, terwyl die borsspeld met die missing zirconia aan my pa se oorlede suster, Rien, behoort het (die feit dat ek haar nooit geken het nie, ter syde). En hoe kan ek die (nou pikswart aangeslaande) pewter hangertjie wegmaak wat ek vir my voorstelling in die kerk gedra het? Nee. Ma verstaan nie.

Ek sal maar net nie nog juwele koop nie. ‘n Soort van ‘n sabbatical vat van versamel.

Gister loop ek en die Juffrou in die mall. Daar is letterlik morge uitverkopings. Ek het probeer, maar soos die Groot Boek sê: …die gees is gewillig, maar die gees is swak.

Die nuwe krale hang vir eers in my hangkas. Net tot na Ma se kuiertjie Saterdag.

‘n Verknogter, sê ek jou.

Sorry Ma.

juwele1.jpg